|
Een jaar
in Noorwegen….
'Een jaar op een Noorse volkshogeschool is: Noors leren, vrienden
voor het leven ontmoeten, alles kan, niets hoeft, een andere cultuur
leren kennen, dingen doen die je nog nooit eerder hebt gedaan, jezelf
beter leren kennen, gek doen, heel intensief maar absoluut de moeite
waard.'Het is duidelijk. Het is al weer een paar jaar geleden dat
Nienke een jaar in Noorwegen doorbracht om een cursus aan een volkshogeschool
te volgen, maar ze is er nog steeds enthousiast over. Dat horen
we meer van deze Noorwegen-gangers. Na jaren zijn ze vaak nog van
harte bereid om hun verhaal te doen op een voorlichtingsbijeenkomst
voor nieuwe belangstellenden.Volkshogescholen in Scandinavië
zijn instellingen, waar jongeren en jonge volwassenen een cursusjaar
in internaatsverband verblijven. Er wordt niet opgeleid voor een
diploma, en er wordt dan ook niet getoetst of geëxamineerd.
In Noorwegen wordt gewerkt met een systeem, waarin studenten één
hoofdvak kiezen, dat wordt aangevuld met bijvakken die de gekozen
leerroute verrijken. Over het algemeen ligt er een zwaar accent
op het samen leven in de internaatssituatie.
Een jaar voor jezelf….
Hoeveel jongeren hebben dat? IJverig de voor de hand liggende leerroute
gevolgd tot aan het examenjaar van de middelbare school. Dan komen
er definitieve keuzes op je af. Waar wil ik mijn leven aan besteden?
Welk vak, welke studie zal ik gaan doen? Ben ik al aan die keuze
toe? Moet ik niet eerst mezelf een beetje leren kennen? Wil ik niet
eerst wat meer weten van wat er in de wereld te koop is? Met dat
soort motivaties zie je jongeren uit het doorlopende schoolpatroon
breken. Als au pair in Amerika, als bordenwasser in Australië,
als zwerver in Azië, als vrijwilliger in Afrika. Sommigen kiezen
ervoor om weliswaar een jaar er tussenuit te breken, maar toch hun
leerroute te vervolgen.
Margreet zat een jaar in Noorwegen: 'Ik wilde gewoon eigenlijk
een jaar er tussen uit, voordat ik zou gaan studeren. Van tevoren
wilde ik al graag naar een plaats waar ik ook werkelijk iets concreets
zou leren naast de sociale vaardigheden die je uiteraard in zo'n
jaar opdoet. Daarom wilde ik persé niet naar een highschool
in Amerika bij voorbeeld, omdat ik dus het idee had dat ik op zo'n
school (vaak tussen mavo en havo-niveau in) qua kennis niets nieuws
zou leren. Ik wilde ook liever niet in een gastgezin, omdat je als
Nederlander toch heel vrij opgevoed bent vaak en een gastgezin wat
dat betreft vaak een stapje terug is. Ik zou me absoluut niet thuis
voelen in een streng gastgezin, dus om dat te voorkomen wilde ik
ook graag naar een internaat of op mezelf wonen.
'Dit soort overwegingen gelden niet alleen voor buitenlanders, die
naar Noorwegen gaan. In een gezamenlijke brochure van de volkshogescholen
en de christelijke volkshogescholen in Noorwegen lezen we: 'By
far the largest group of individuals attending Folk High Schools
are young adults. Some have finished 1 or 2 years of further education,
others have completed secondary school and use a year at a Folk
High School to broaden their horizon. Others perhaps have started
their professional or higher academic studies and now choose an
alternative study year. For many people, attending a Folk High School
will mean living away from home for the first time.'
De mogelijkheden
Er zijn 83 volkshogescholen in Noorwegen, gevestigd van Svanvik
aan de Russische grens in het Noorden tot Sogne aan het Skagerrak.
Dat zijn voor Nederlanders onvoorstelbare afstanden, wat het ook
begrijpelijk maakt waarom er zoveel volkshogescholen met internaat
in Noorwegen zijn. Zoals Theda met enige verbazing vaststelt: 'Samen
moet je het klaren. Het is een raar idee dat sommige Noren nog verder
weg wonen van school dan jij.
'De afstanden, de totaal andere natuurlijke omgeving, de taal, het
zijn op zich al avonturen. Ook het cursusprogramma is voor de deelnemers
een belevenis. Veel volkshogescholen in Noorwegen hebben zich gespecialiseerd
in een beperkt aantal richtingen, de hoofdvakken zoals taal, sport,
media, dans, drama, en zo voort. Aan het hoofdvak worden per week
10 à 20 lesuren besteed. Daarnaast zijn er aan elke school
8 à 10 uur per week voor gezamenlijke studie in literatuur,
actuele thema's, wereldbeschouwing. En ten slotte kiest iedere student
nog één of meer bijvakken die het hoofdvak ondersteunen
en waaraan men nog eens 3 à 5 uur per week kwijt is. Dat
klinkt heel geordend, maar deelnemers praten er anders over:
Nienke: 'Je bent het hele jaar bezig met dingen die jij leuk
vindt. Het is een heel intensief jaar, alles wat je doet doe je
voor jezelf. Je kunt allerlei dingen uitproberen zonder dat het
grote gevolgen hoeft te hebben. Vind je het leuk om te zingen, dan
ga je in het koor. Wil je een keer leren hoe je een video maakt
dan probeer je dat uit. Op deze manier kom je er achter wat je leuk
vindt en wat je allemaal kunt. Het feit dat je op geen enkele manier
met cijfers beoordeeld wordt zorgt ervoor dat het leuk wordt om
dingen te ondernemen. Als jij het gevoel hebt dat het jaar jou iets
opgeleverd heeft, dan is de school tevreden.
'Theda: 'Zal ik 'Noors' of 'Natuur en Buitenleven' als hoofdvak
kiezen? Of misschien toch 'Kunst en Handwerken'? Alles lijkt zo
leuk op deze school. Ik besluit 'Natuur en Buitenleven' te gaan
doen. Als ik alleen maar uit mijn kamerraam kijk kan ik haast niet
geloven hoe mooi het hier is. De keuze voor de bijvakken wordt ook
nog lastig. Er is zoveel mogelijk. Als je iets wilt en het wordt
niet gegeven dan overleg je met een docent. Vaak is er dan wel iemand
op school die het geven kan. Weven, keramiek, zingen, gitaar les,
literatuur, toneel, jacht en visserij, je kunt het zo gek niet bedenken.'
Of Margreet: 'Je leert op een folkehøgskole van alles
over het onderwerp dat je gekozen hebt. Je krijgt dus echt een jaar
les in je favoriete hobby, dat wat je het liefste doet! Ik heb dus
niet alleen les gekregen in spel, maar ook in decorbouw, licht,
geluid, regie, dramaturgie, schrijven, enzovoort. Echt heel gaaf.'
Wat levert het op
Uit deze citaten klinkt al het een en ander door van wat deelnemers
er aan gehad hebben. Maar naast dit 'vakgerichte' leren zijn er
ook andere aspecten. Deelnemers noemen zelf het tussenjaar voor
oriëntatie (je wordt op een veilige manier aan je lot overgelaten,
op eigen benen gezet); met hobby's bezig zijn, maar ook: voorbereiding
op wat je later gaat doen. Vooral bij creatieve vakken is dat laatste
erg belangrijk: deelnemers komen nogal eens terug met genoeg eigen
materiaal om in Nederland toegelaten te worden tot kunstacademie,
filmopleiding, en dergelijke.
En dan natuurlijk, zo ongelooflijk spannend in deze levensfase,
de sociale vaardigheden. Deelnemers getuigen zelf van het grote
belang van die kant van de zaak.
Theda: 'Aarzelend kijk ik om me heen. Dit worden de mensen met
wie ik het komende jaar ga leven. Allemaal ouders die hun kinderen
weg komen brengen. Complete kamerinrichtingen worden uit de auto's
geladen. Ik kijk naar mijn koffer waar mijn benodigdheden inzitten.
Mijn ouders hebben me in Hoofddorp op de trein gezet en hen zal
ik de komende tijd niet meer zien. Ik ben hier alleen maar voel
me wel op mijn gemak. De meeste zijn nu nog met hun ouders maar
na een paar uur zullen zij het ook alleen naar hun zin moeten maken
hier op deze volkshogeschool.
'Margreet: 'Met
alle mensen op het internaat is de band meteen heel erg sterk. Het
onderlinge gevoel van 'wij zorgen voor elkaar' was bij ons heel
groot. Met z'n allen werken aan een toneelstuk, stappen (veel stappen),
weekendtripjes naar Oslo of Denemarken organiseren, zorgen voor
elkaar, ontzettend veel lachen en huilen, maar altijd samen.
'Nienke: 'Een
jaar Noorwegen moet je wel willen. Je moet namelijk wel Noors leren
en je woont een jaar in het buitenland, in een andere cultuur. De
noren zijn hele aardige mensen, maar het initiatief moet eerst wel
van jou komen. Ze kijken liever de kat uit de boom voor ze zich
aan iets nieuws wagen.'
Een jaar
Noorwegen….. ook iets voor jou?
|